W ramach projektu „Zapytaj fizyka” organizujemy serię wykładów popularnonaukowych, wygłaszanych przez znamienitych naukowców i popularyzatorów nauki. Wykłady te odbywają się mniej więcej raz na miesiąc na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego (ul. Pasteura 5, sala 0.03).

Przeciw entropii. Jak zbudować maszynę czasu dla sztuki?

dr Monika A. Koperska

dr Monika A. Koperska

Monika A . Koperska posiada stopień doktora nauk chemicznych, jest specjalistką chemii konserwatorskiej oraz badań nad degradacją materii. Jest absolwentką Międzywydziałowych Studiów Matematyczno-Przyrodniczych Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz międzynarodowych studiów magisterskich Advanced Spectroscopy in Chemistry, realizowanych na Uniwersytecie Jagiellońskim i Université des Sciences et Technologies w Lille we Francji. Ukończyła również studia podyplomowe „Analiza i dokumentacja tekstyliów zabytkowych” na Politechnice Łódzkiej.

Doktorat z nauk chemicznych uzyskała na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie badała mechanizmy degradacji jedwabiu i możliwości spowalniania jego starzenia, wykorzystując m.in. XVI- i XVII-wieczne tkaniny historyczne. W latach 2016–2019 odbyła staż podoktorski NCN FUGA w Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Uniwersytetu Warszawskiego, prowadząc badania nad degradacją fibroiny i keratyny oraz zachowaniem zabytkowych tkanin, w tym kolekcji arrasów Zamku Królewskiego na Wawelu. Pracowała również na Wydziale Chemii UJ oraz w Narodowym Centrum Badań Jądrowych w Świerku, gdzie w ramach centrum doskonałości NOMATEN zajmowała się popularyzacją i upowszechnianiem nauki.

Jej zainteresowania naukowe znajdują się na styku chemii, fizyki i ochrony dziedzictwa kulturowego: od badań struktury i starzenia białek, papieru i historycznych tekstyliów po poszukiwanie metod pozwalających przedłużać życie materialnych świadectw przeszłości. Jest twórczynią Wirtualnego Muzeum Zaginionych Wynalazców, w ramach którego wraz z interdyscyplinarnym zespołem bada i zabezpiecza rozproszone zbiory związane z polskimi wynalazcami.

Od lat zajmuje się również komunikacją naukową. W 2012 roku wygrała polską edycję FameLab, a w światowym finale FameLab International zdobyła II miejsce oraz Nagrodę Publiczności. Jest autorką i prowadzącą programów popularnonaukowych, wykładowczynią komunikacji naukowej na Uniwersytecie Warszawskim oraz współautorką książki „Ja chcę Nobla” wydanej przez PWN.

O wykładzie:

Czy można sprawić, żeby dla dzieła sztuki czas płynął wolniej? Każdy przedmiot jest w pewnym sensie wiadomością wysłaną z przeszłości — ale materia, która ją niesie, nieustannie się zmienia. Światło, temperatura, wilgotność i reakcje chemiczne sprawiają, że papier żółknie, pigmenty blakną, a włókna tkanin tracą swoją strukturę. Entropii nie potrafimy zatrzymać, możemy jednak wpływać na tempo tych przemian.

Podczas wykładu pokażę, jak fizyka i chemia pomagają budować taką „maszynę czasu” dla materii — od najstarszych polskich tkanin i pierwszej polskiej fotografii barwnej po książki stojące na naszych półkach i ulubioną jedwabną bluzkę. Bo jeśli mamy utrzymać ten dialog z przyszłymi pokoleniami, musimy najpierw nauczyć się, jak kupić materii trochę czasu.

Wykład ten jest równocześnie wykładem w ramach Festiwalu Nauki.