Czy fotony wirtualne różnią się od niewirtualnych?

Pytanie

Pyta Krzysztof

Czy fotony wirtualne są dokładnie takie same jak niewirtualne, tylko ich czas życia jest ekstremalnie krótki? Czy foton wirtualny może się „zasiedzieć” i stać się niewirtualnym?

Odpowiedź

Fotony rzeczywiste i wirtualne są wzbudzeniami dokładnie tego samego pola kwantowego – pola elektromagnetycznego. Wzbudzenia rzeczywiste mogą propagować się bez żadnego oddziaływania na dowolnie duże odległości (z prędkością światła), a wzbudzenia wirtualne – nie.

Dwa spoczywające klasyczne ładunki elektryczne o różnych znakach przyciągają się wzajemnie, co zwykle rozumiemy jako oddziaływanie za pośrednictwem pola elektrycznego. Na poziomie kwantowym można to oddziaływanie przypisywać wymianie bardzo wielu fotonów wirtualnych o zerowej energii i niezerowym pędzie. Ich wymiana jest natychmiastowa, nie zajmuje w ogóle czasu. W tym kontekście nie jest możliwe wyobrażanie sobie fotonów wirtualnych jako czegoś podobnego do poruszających się punktów materialnych w fizyce klasycznej.

Fotony wirtualne w okolicy horyzontu czarnej dziury mogą stać się rzeczywistymi dzięki oddziaływaniu z polem grawitacyjnym. Powstające w ten sposób promieniowanie Hawkinga zostało opisane jedynie teoretycznie. Jego natężenie jest zbyt słabe, aby można było obecnie zweryfikować to przewidywanie obserwując czarne dziury z Ziemi.