To, czy fala mechaniczna jest poprzeczna czy podłużna, zależy od tego czy pojedyncze cząsteczki ośrodka, w którym się rozchodzi, poruszają się prostopadle do kierunku rozchodzenia się samej fali, czy też równolegle.

Krótka odpowiedź na zadane pytanie brzmi: tak i nie.

W ośrodku takim jak woda powstaje wiele różnych rodzajów fal. Na pierwszy rzut oka, najprostszym przykładem fal podłużnych są fale dźwiękowe, które w wodzie rozchodzą się podobnie jak w powietrzu, poprzez okresowe zmiany gęstości oraz ciśnienia, natomiast fal poprzecznych – fale na powierzchni wody, gdzie cząsteczki wody poruszają się pionowo a fala rozchodzi się poziomo po powierzchni.  Gdy jednak spojrzy się dokładniej na ruch pojedynczych cząsteczek przy powierzchni wody, można dostrzec, że nie jest on idealnie pionowy. Cząsteczki poruszają się po małych elipsach, które są coraz bardziej spłaszczone, im bliżej dna się znajdują. W rzeczywistości są to zatem fale, które nie są ani w pełni poprzeczne ani podłużne, lecz połączeniem tych dwóch rodzajów ruchu. W zależności od warunków mogą jednak powstawać fale, w których poprzeczny ruch dominuje, lub takie, w których podłużny ruch dominuje.

Przykładem pierwszego z wymienionych rodzajów fal są tzw. fale kapilarne, czyli bardzo małe fale na powierzchni, w przypadku których kluczową rolę odgrywa napięcie powierzchniowe. Taka fala powstaje gdy wrzucimy mały kamyk do stojącej wody. Ruch pojedynczych cząsteczek wody w pobliżu miejsca gdzie wpadł kamień będzie odbywał się głównie w płaszczyźnie pionowej.

W przypadku większych fal na wodzie, w których efekt napięcia powierzchniowego zaczyna być pomijalny, a dominować zaczyna grawitacja, jak na przykład na morzu, obserwowany ruch cząstek przybiera kształt elipsy. Idąc dalej w tym kierunku, dociera się do fal których długość jest istotnie większa niż głębokość wody w której się rozchodzą, jak to ma miejsce na przykład na plaży blisko brzegu lub w przypadku tsunami. W tych sytuacjach ruch cząsteczek wody jest prawie równoległy do kierunku rozchodzenia się fali. Fale czysto podłużne można ostatecznie uzyskać wytwarzając fale akustyczne.